Home / Kiến Thức / HIỂU VỀ VIÊM GAN

HIỂU VỀ VIÊM GAN

 

Gan là tạng lớn nhất trong cơ thể. Gan có vài trò rất quan trọng, đảm nhận rất nhiều chức năng như: Chuyển hóa các chất dinh dưỡng thành năng lượng, tiết ra mật để tiêu hóa thức ăn, đào thải các chất độc… Khi gan bị viêm, các chức năng này suy giảm, thậm chí có thể khiến người bệnh tử vong.

 

  • Viêm gan là gì?

 

Viêm gan là tình trạng tổn thương gan, đặc trưng bởi sự hiện diện của các tế bào viêm do nhiễm khuẩn, nhiễm virus, nhiễm độc hay quá trình tự miễn cơ thể. Trong quá trình bệnh nhân bị viêm gan, số lượng các enzyme chuyển hóa mà chúng ta thường gọi là men gan sẽ tăng. Mọi độ tuổi kể cả người già hay trẻ em đều có nguy cơ bị mắc viêm gan.

Về cơ chế sinh bệnh của viêm gan, người ta cho rằng các yếu tố gây hại như vi khuẩn, virus, kí sinh trùng… trực tiếp hoặc gián tiếp kích hoạt tế bào Kupffer – đại thực bào thường trú ở gan có nhiệm vụ tạo phản ứng miễn dịch, đồng thời có nhiệm vụ loại bỏ các tế bào gan chết. Tuy nhiên khi tế bào Kupffer bị các yếu tố gây hại đến từ thực phẩm nhiễm độc, rượu bia, virus, vi khuẩn.. sẽ phóng thích ra các chất gây viêm như Leukotriene, TNF-alpha, TGF-beta… làm tổ thương tế bào gan. Các loại hóa chất độc hại còn khiến gan phải làm việc liên tục khi thực hiện vai trò khử độc, từ đó làm sản sinh ra các sản phẩm trung gian tiếp tục kích hoạt tế bào Kupffer – điều này càng gây tổn thương tế bào gan nhiều hơn, khiến gan càng sớm bị huỷ hoại gây ra các loại bệnh lý.

 

 

  • Có bao nhiêu loại viêm gan?

 

https://www.dieutri.vn/benhhocnoi/benh-hoc-viem-gan-man/

https://www.dieutriviemgan.com/benh-viem-gan-cap-tinh-la-gi-va-cach-dieu-tri.html

Xét về yếu tố thời gian có thể chia viêm gan thành 2 loại là viêm gan cấp và viêm gan mãn tính.

  • Viêm gan cấp:

Đặc trưng của viêm gan cấp là bệnh xuất hiện đột ngột và thời gian phát bệnh ngắn. Thông thường các trường hợp bị bệnh gan cấp tính thường phục hồi bệnh sau khoảng 1 đến 2 tháng. Các tế bào gan thường bị tổn thương đột ngột trong khi các tế bào lành chưa kịp tăng sinh để bù trừ. Tuy nhiên cũng có trường hợp bệnh kéo dài hơn và có thể phát triển thành suy gan. Trường hợp có rất nhiều tế bào bị phá huỷ dẫn đến viêm gan cấp nặng, bệnh nhân cũng có thể bị suy gan cấp và tử vong.

  • Viêm gan mãn tính:

Bệnh tiến triển âm thầm, qua nhiều tháng nhiều năm, có khi đến hàng chục năm. Các tổn thương viêm thường dẫn dần lan tỏa cả gan, các tế bào bị viêm sau đó hoại tử và chết đi. Xen kẽ giữa các phần gan bị hoải tử là xơ và nốt tân tạo. Nốt tân tạo là phần gan mới tăng sinh bù trừ cho phần gan xơ. Do gan thường xơ hoá lan toả nên các phần gan mới tăng sinh cũng lan toả tạo thành các nốt, nên gọi là nốt tân tạo. Tuỳ theo giai đoạn diễn biến của bệnh mà tỉ lệ tổ chức xơ và nốt tân tạo cũng khác nhau. Ở giai đoạn sau, xơ chiếm ưu thế và làm cho cấu trúc gan hoàn toàn bị đảo lộn. Ở giai đoạn này, trên xét nghiệm giải phẫu bệnh sẽ có hình ảnh gan xơ.

 

 

  • Có những nguyên nhân nào dẫn đến viêm gan?

 

https://www.healthline.com/health/hepatitis#causes

http://www.who.int/features/qa/76/en/

Giáo trình bệnh học nội khoa Đại Học Y Hà Nội- Tập 1

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm gan nhưng phải kể đến 5 nhóm nguyên nhân chính sau đây:

  • Virus

Virus là nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất gây ra viêm gan. Có 8 loại virus gây viêm gan được biết đến bao gồm virus viêm gan A, B, C, D, E, G và các siêu vi khác như CMV, EBV. Trong đó, 2 loại virus viêm gan B và C có tỉ lệ người mắc cao nhất.

  • Rượu bia, chất có cồn

Rượu bia hay đồ uống có cồn nói chung là nguyên nhân đứng thứ hai trong các nguyên nhân gây viêm gan. Từ lâu chúng ta đã biết đến việc uống rượu nhiều có thể gây xơ gan. Về bản chất, xơ gan là giai đoạn sau của viêm gan mãn tính.

  • Vi khuẩn, ký sinh trùng

Nhiều loại sinh vật đơn bào như amip cũng có thể gây viêm gan. Kí sinh trùng sốt rét P. Falciparum trong giai đoạn ký sinh ở gan cũng gây viêm gan. Bên cạnh đó với thói quen ăn gỏi, tiết canh, thịt sống… người Việt rất dễ mắc phải các loại sán.

  • Thuốc uống

Hầu hết các loại thuốc đưa vào cơ thể đều được chuyển hóa qua gan. Ngoài số ít những người có cơ địa dị ứng khi dùng thuốc mặc dù với liều lượng nhỏ vẫn có thể gây viêm gan thì đa phần tình trạng viêm gan do thuốc đến từ việc sử dụng quá liều lượng. Trong các loại thuốc đó, phổ biến nhất là paracetamol (xuất hiện trên thị trường với nhiều tên gọi khác nhau như panadol, efferalgan,…).

  • Hóa chất

Hoá chất trong các vật dụng sinh hoạt, trong môi trường sống ô nhiễm và trong các loại thực phẩm bẩn cũng góp phần gây ra nguy cơ mắc viêm gan.

Các virus gây viêm gan và con đường lây truyền virus

Như đã nói ở trên, hiện nay có 8 loại virus gây viêm gan đã được biết đến là virus viêm gan A, B, C, D, E, G, CMV, EBV. Trong đó phổ biến hơn cả là virus viêm gan A, B, C.

Tuy vậy cần phân biệt 2 khái niệm bệnh viêm gan và bị nhiễm virus viêm gan. Bạn có thể bị nhiễm virus, nhưng sự phá hủy của virus lên tế bào gan chưa đủ mạnh để gây ra viêm gan, trong trường hợp này cơ thể có thể bị nhiễm virus song không bị bệnh viêm gan.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tỉ lệ nhiễm virus viêm gan B tại Việt Nam đang chiếm 10% – 20% tổng dân số, tuy nhiên số lượng người mắc bệnh viêm gan B chỉ chiếm 4-5%.

Nếu như viêm gan B đã có vaccine phòng ngừa thì viêm gan C hiện đang là một mối lo ngại lớn khi chưa cho vaccine dự phòng. Hiện trên thế giới có gần 200 triệu người viễm virus viêm gan C. Tại Việt Nam, con số này đã lên đến 4 – 5 triệu người.

  • Viêm gan loại A (HAV)

Viêm gan do HAV gây ra thường có tính chất cấp tính (viêm gan siêu vi cấp tính), rất hiếm khi HAV gây viêm gan mãn tính hay suy gan. Viêm gan A được gọi là “bệnh viêm gan nhiễm trùng” vì nó có thể lây lan dễ dàng từ người sang người như các bệnh nhiễm virus khác. Virus viêm gan A lây qua đường tiêu hóa: chúng có thể lây lan qua thức ăn hoặc nước. Đặc biệt trong các điều kiện mất vệ sinh, chất thải của người nhiễm viêm gan A (như phân) có thể bị lẫn vào thức ăn, nước uống của người khác, vì vậy virus viêm gan A rất dễ lây lan trong cộng đồng ở những nơi điều kiện vệ sinh kém. Viêm gan A cũng thường lây lan giữa các thành viên trong gia đình và tiếp xúc gần gũi thông qua dịch tiết như nước bọt.

  • Viêm gan loại B (HBV)

Viêm gan siêu vi HBV đã từng được gọi là “bệnh viêm gan trong huyết thanh”, bởi vì người ta cho rằng cách duy nhất mà HBV có thể lây lan là qua máu hoặc huyết thanh có chứa virus. Ngoài ra HBV có thể lây lan qua quan hệ tình dục, dùng chung bơm kim tiêm có nhiễm virus,  truyền máu, chạy thận nhân tạo và lây từ mẹ sang con. Bạn cũng có thể bị nhiễm virus nếu bạn đi xăm mình, xỏ khuyên trên cơ thể ở những nơi không vệ sinh, hay đơn giản chỉ là dùng chung dao cạo, bàn chải đánh răng với người nhiễm virus. Khoảng 6% đến 10% bệnh nhân viêm gan siêu vi HBV phát triển nhiễm HBV mãn tính (nhiễm trùng kéo dài ít nhất 6 tháng và thường là hàng năm đến hàng thập kỷ) và có thể lây nhiễm sang người khác chừng nào họ còn bị nhiễm bệnh. Phần lớn còn lại chỉ khởi phát một đợt viêm gan cấp rồi khỏi, nhưng bản thân họ vẫn mang virus trong người, vẫn có thể lây bệnh cho người khác. Bệnh nhân nhiễm HBV mãn tính cũng có nguy cơ bị xơ gan, suy gan và ung thư gan.

  • Viêm gan loại C (HCV)

Viêm gan siêu vi HCV trước đây được gọi là “viêm gan không phải là A, B”, bởi vì virus gây bệnh chưa được xác định, nhưng nó được xác nhận không phải là HAV hay HBV. Đường lây nhiễm của HCV cũng giống như HBV. HCV thường lây lan qua kim tiêm chung giữa những người nghiện ma túy, truyền máu, chạy thận nhân tạo, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Bộ ba BIC (HBV, HIV, HCV) thường đi kèm với nhau vì con đường lây nhiễm gần như hoàn toàn giống nhau.  Khoảng 90% viêm gan do truyền máu là do HCV gây ra. Khoảng 50% đến 70% bệnh nhân nhiễm HCV cấp tính tiến triển thành viêm gan mãn tính. Bệnh nhân nhiễm HCV mãn tính có thể tiếp tục lây sang người khác. Bệnh nhân viêm gan C mãn tính có nguy cơ bị xơ gan, suy gan và ung thư gan.

  • Các loại bệnh viêm gan D, E và G

Ngoài ra còn có các loại viêm gan siêu vi D, E và G. Điều quan trọng nhất trong số này hiện nay là siêu vi viêm gan D (HDV), còn được gọi là virus delta. Đây là một loại virus nhỏ có thể xuất hiện khi người bệnh đồng thời bị nhiễm HBV. HDV không thể tồn tại một mình vì nó đòi hỏi một protein mà HBV tạo ra (protein vỏ, còn được gọi là kháng nguyên bề mặt) để cho phép nó lây nhiễm sang các tế bào gan. Những cách mà HDV lây lan là do kim tiêm dùng chung giữa những người nghiện ma túy, máu bị ô nhiễm, và do tiếp xúc tình dục; về cơ bản giống như HBV.

Những người đã bị nhiễm HBV mãn tính có thể bị nhiễm HDV cùng lúc khi họ nhiễm HBV, hoặc sau đó. Những người bị viêm gan mãn tính do HBV và HDV bị xơ gan nhanh chóng. Hơn nữa, sự kết hợp giữa nhiễm virus HDV và HBV rất khó điều trị.

Virus viêm gan E (HEV) tương tự như HAV về mặt lây truyền và cơ chế gây bệnh, và chủ yếu xảy ra ở châu Á, nơi nó được truyền nhiễm từ nguồn nước bị ô nhiễm.

Virus viêm gan G (HGV, cũng được gọi là GBV-C) gần đây đã được phát hiện. Tuy nhiên cơ chế gây bệnh ở người chưa được xác định rõ ràng, hiện vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Có thể tóm tắt lại các loại virus viêm gan qua bảng dưới đây

Virus Tiến triển Đường lây truyền
A Gây viêm gan cấp Đường tiêu hóa, dịch tiết (phân, thức ăn, nước bọt)
B Gây viêm gan cấp và  viêm gan mãn tính, viêm gan mãn tính có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan Đường máu

Đường tình dục

Từ mẹ sang con

C Gây viêm gan cấp và viêm gan mãn tính, có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan Tương tự viêm gan B
D Gây viêm gan cấp và mãn tính Phải nhiễm đồng thời với viêm gan B
E Gây viêm gan cấp Tương tự viêm gan A
G Chưa rõ ràng Chưa rõ ràng

 

 

  • Kết luận:

 

Nói chung viêm gan do virus thường không nặng, chỉ một số trường hợp viêm gan B, Viêm gan C có thể tiến triển thành viêm gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan. Thời gian để bệnh viêm gan này tiến triển thành ung thư có thể kéo dài đến hàng chục năm, cả thiện điều kiện sống cũng như chú ý nâng cao sức khoẻ và chất lượng sống là những cách hữu hiệu để phòng trách việc viêm gan dẫn đến xơ gan, ung thư gan. Bên cạnh đó bạn cần chú ý kiểm tra sức khoẻ định kỳ và tầm soát ung thư, đặc biệt là với người hay sử dụng rượu bia hoặc có tiền sử mắc virus viêm gan.

https://www.medicinenet.com/viral_hepatitis/article.htm#what_are_the_common_types_of_viral_hepatitis

About admin

Check Also

UNG THƯ GAN SỐNG ĐƯỢC BAO LÂU

Có rất nhiều trong số bệnh nhân ung thư đều cảm thấy như đang cầm …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *